Etkinlik: Hikâye/Destan İçin Alternatif Son Yazma
Öğretmen, öğrencilerin yaş ve sınıf seviyelerine uygun bir hikâye ya da destanı sınıfta okur. Seçilen metin; olay örgüsü ve karakter gelişimi açısından alternatif sonlar üretmeye elverişli, açık uçlu bir yapıya sahip olmalıdır. Bu doğrultuda hikâye ya da destanın sonu, kesin bir yargıya bağlanmadan, muğlak bir noktada kesilerek öğrencilerin hayal gücüne bırakılır.
Okuma sonrasında öğrencilere aşağıdaki yönlendirici sorular sorulur:
-
“Hikâyeye/destana farklı bir son yazsaydınız nasıl olurdu?”
-
“Karakterlerin yaptığı seçimler değişseydi olaylar nasıl gelişirdi?”
-
“Olayları başka bir karakterin bakış açısından tamamlarsaydınız sonuç nasıl olurdu?”
-
“Hikâye farklı bir dönemde ya da başka bir ortamda geçseydi nasıl bir sona ulaşılırdı?”
Bu sorular doğrultusunda öğrenciler, hikâye veya destan için kendi alternatif sonlarını yazarlar. Yazılan metinler sınıfta paylaşılır; öğrenciler birbirlerinin fikirlerini dinler, benzerlik ve farklılıklar üzerine konuşur.
Etkinlik sürecine ailelerin de dâhil edilmesi teşvik edilir. Öğrenciler, evde aileleriyle birlikte hikâyenin olası sonlarını tartışabilir; karakterlerin seçimlerini ve olayların gidişatını farklı bakış açılarıyla değerlendirebilir, hatta birlikte yeni sonlar oluşturabilirler. Özellikle Kutadgu Bilig ya da Türk destanları gibi kültürel metinler bu etkinlik için uygundur.
Bu etkinlik sayesinde öğrenciler:
-
Yaratıcı ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirir,
-
Dil ve ifade yeteneklerini güçlendirir,
-
Fikir paylaşımı ve tartışma kültürü kazanır,
-
Aileleriyle etkileşim kurarak öğrenme sürecini zenginleştirir.
Sınıf İçi Uygulama Örneği
Etkinlik Adı: Hikâyeye Başka Bir Son Yazalım
Süre:
40 dakika (1 ders saati)
Kullanılan Metin:
Dede Korkut Hikâyelerinden “Bamsı Beyrek” (son bölümü kesilerek okunur)
(İstenirse kısa bir Türk destanı ya da Kutadgu Bilig’den sadeleştirilmiş bir bölüm de seçilebilir.)
1. Aşama: Metnin Okunması (10 dk)
Öğretmen, Bamsı Beyrek’in hikâyesini sınıfta okur.
Hikâye, Bamsı Beyrek’in esaretten kurtulduğu ancak Banu Çiçek’e kavuşup kavuşamayacağının belli olmadığı noktada durdurulur.
Öğretmen şöyle der:
“Hikâyeyi burada bitiriyoruz. Şimdi bu hikâyenin sonunu siz yazacaksınız.”
2. Aşama: Yönlendirici Sorular (5 dk)
Tahtaya şu sorular yazılır ve kısa bir sözlü beyin fırtınası yapılır:
-
Bamsı Beyrek farklı bir karar verseydi ne olurdu?
-
Banu Çiçek bu süreçte başka bir yol seçseydi olaylar nasıl gelişirdi?
-
Hikâye Banu Çiçek’in gözünden anlatılsaydı sonu nasıl olurdu?
-
Olaylar günümüzde geçseydi nasıl bir sona ulaşılırdı?
3. Aşama: Yazma Çalışması (15 dk)
Öğrencilerden defterlerine hikâyenin alternatif bir sonunu yazmaları istenir.
Yazma kuralları:
-
En az 1 paragraf
-
Hikâyenin karakterleri korunacak
-
Olay örgüsü mantıklı olacak
-
Hayal gücü serbest
Öğretmen sınıfta dolaşarak öğrencilere destek olur.
4. Aşama: Paylaşım ve Tartışma (10 dk)
Gönüllü öğrenciler yazdıkları sonları sınıfta okur.
Okuma sonrası öğretmen şu soruları sorar:
-
Bu son hikâyeye uygun mu?
-
Karakterlerin davranışları gerçekçi mi?
-
En çok hangi son sizi şaşırttı? Neden?
Ev Ödevi (İsteğe Bağlı)
Öğrencilerden, yazdıkları sonu evde aileleriyle paylaşmaları istenir.
Ailelerinden:
-
“Siz olsaydınız hikâyeyi nasıl bitirirdiniz?”
-
“Karakterlerden hangisinin yerinde olmak isterdiniz?”
sorularına cevap almaları istenir.
Kazanımlar:
-
Yaratıcı yazma becerisi
-
Eleştirel düşünme
-
Metni anlama ve yorumlama
-
Sözlü ifade ve dinleme becerisi
-
Kültürel mirasa yönelik farkındalık
Bamsı Beyrek (Açık Uçlu Sonlandırılmış Metin)
Bamsı Beyrek, yıllar süren esaretin ardından zincirlerinden kurtulmuştu. Yüreğinde bir an bile sönmeyen umutla yollara düştü. Aklında tek bir düşünce vardı: Banu Çiçek. Onu bıraktığı gibi bulacak mıydı, yoksa zaman her şeyi değiştirmiş miydi?
Atını sürerken duyduğu her ses, gördüğü her iz, geçmişten bir hatırayı canlandırıyordu. O yokken obada neler olmuştu, kimler kalmış, kimler gitmişti? Banu Çiçek hâlâ onu bekliyor muydu, yoksa başka bir kader mi yazılmıştı?
Gün batarken obanın ışıkları uzaktan görünmeye başladı. Bamsı Beyrek durdu. Atından indi. Derin bir nefes aldı.
İleride onu neyin beklediğini bilmiyordu.
Bir adım attı.
Ve tam o anda…
(Öğretmen burada okumayı durdurur.)
Öğrencilere Yönlendirme
Öğretmen sınıfa şu sorulardan birini ya da birkaçını yöneltir:
-
Bamsı Beyrek obaya girdiğinde neler yaşanmış olabilir?
-
Banu Çiçek bu süre boyunca nasıl bir karar almış olabilir?
-
Hikâye Banu Çiçek’in gözünden anlatılsaydı sonu nasıl olurdu?
-
Bamsı Beyrek obaya girmemeyi seçseydi ne olurdu?
Öğrenciler bu sorulardan yola çıkarak kendi alternatif sonlarını yazarlar.